Anasayfa / Genel Kültür / Tarih / Sümerler – Mezopotamya Uygarlıkları
Sümerler Mezopotamya

Sümerler – Mezopotamya Uygarlıkları

Sümerler, en eski Mezopotamya uygarlıklarından birisidir ve M.Ö. 3000 ila M.Ö. 1000 yılları arasında Fırat ve Dicle nehirleri arasında kurulmuş kent devletlerinden oluşuyordu. Uruk, Larsa, Ur ve Lagaş en önemli Sümer kent devletlerindendi.

Sümerler Hakkında Bilgi

Sümerler, M.Ö. 3000 dolaylarında günümüzdeki Fırat ve Dicle nehirleri arasında yani ”iki nehir arasındaki topraklara” yerleşkelerini kurmuşlardır. Bölgede yaşamış olan dönemin kabilelerinkinden farklı olan dillerinin kökeni ise tartışmalıdır.

Sümerler Mezopotamya bölgesinde, zaman olarak ilk Mısır hanedanları ile aynı devirde kent devletlerini kurmuşlardır. Sümer kent devletleri Mezopotamya’da bir araya gelip sulama ve taşkın kontrol sistemi yapmayı başarmışlardır. İlk mühendislik örnekleri bu topraklarda bulunabilir. Sümerlerin bilim tarihi ve bilimin gelişimine katkıları çok büyük olmuştur.

Çanak ve çömlek üretimi ile uğraşan insanların bulunduğu kent devletleri, hem deniz hem de kara ticareti için elverişli bölgelere yakınlıkları sayesinde zaman içinde zenginleştiler. Hem ekonomik hemde mühendislik anlamda gelişen Sümer kent devletleri M.Ö. 2800 civarlarından sona birleri üzerinde ekonomik üstünlük kurmanın mücadelesine girmişlerdir.

Sümer Kent Devletleri Nelerdir?

Sümer kent devletleri; Uruk, Larsa, Ur ve Lagaş bu Sümer kent devletlerin en önemlilerindendir. Sümerliler birbirleri ile ekonomik üstünlük mücadelesi kurmaya çalıştıktan sonra birbirlerinden uzaklaşmışlar, siyasi birlik olmayı başaramamışlardır.

Sümer kent devletlerinin siyasi birlik oluşturmaması ise çevredeki diğer eski Mezopotamya uygarlılarının işine yaramıştır. Fırsatı değerlendiren Sami kökenli Akadlar, daha sonra İran kökenli olan Gutlular ve yine İran kökenli Elamlılar da bu Sümer kent devletlerini bir bir ele geçirdiler. Sümerler bu ele geçirilmeden sonra kültürel olarak asimile olmuşlardır.

Sümer Kralları ve Rahipleri

Sümer Kraliçesi Şubar
Sümer Kraliçesi Şubat

İlk zamanlarında Sümerler ve kent devletleri, krallar tarafından yönetilmekteydi. Yönetimin başındaki krallar aynı zamanda en yüksek düzeydeki rahiplerdir.

Sümerlerde Sınıf Temelli Toplum;

Sümerler kent devletlerini döneme göre çok güçlü bir hiyerarşik toplumsal yapı üzerine kurmayı başarmışlardı. Sümerlerde en üstte, kralları tayin etme yetkisine sahip ruhban ve yönetici sınıfı mevcuttu. Mezopotamya bölgesinde yapılan arkeolojik kazılarda bulunan mezarlardaki değerli eşyalar, Sümerlerin bu üst sınıfın lüks yaşam tarzını anlatmaktadır. Sümer halkının alt kademelerini oluşturan halkın büyük bir kısmı ise geçimini çiftçilik ve hayvancılıktan sağlamaktaydılar.

Kral Gılgamış Destanı

Sümerlerin en ünlüsü Kral Gılgamış‘ın M.Ö. 2700 senelerinde Uruk kent devletinin hükümdarı olduğu sanılmaktadır. Mezopotamya destanları genelde Kral Gılgamış’ın efsanevi ve tarihi kahramanlıkları ile doludur. Uruk’un 10 kilometrelik surlarını Kral Gılgamış’ın inşa ettiğine inanılır.

Gılgamış destanı, bir çok kültürde kendini göstermiştir. Nuh ve Nuh Tufanı öykülerine olan benzerlikleri Eski Ahit’te mevcuttu. Gılgamış destanı ayrıca Yunan Mitolojisindeki Herkül efsanesiyle büyük benzerlikler sergiler.

Mezopotamyadaki İlk Denizciler

Sümerlerin limanları kent devletlerinin gelişmesin büyük katkıda bulunmuşlardır. Sümerler sahip oldukları limanlardan çok uzak bölgelere dahi deniz ticareti ile bağlanabildiler. Bir kurama göre Sümerler, Hindistan gibi çok uzak mesafelere kadar deniz ticareti yapabilecek kadar gelişmişlerdi. Bu kuramı etnolog Thor Heyerdahl ortaya atmıştır. Sümer gemileri kamıştan yapılmaktaydı. Thor Sümer gemilerinin özelliklerine uygun olarak inşa edilen kamıştan bir gemi ile Basra Körfezi’nden başlayarak Hint Okyanusu’na kadar bu gemiyle yolculuk etmiştir. Böylece kuramını kanıtlamıştır. Sümerlerin, İndus ya da Harappa ile akraba olduklarına inanan bilginler mevcuttur.

Sümerler ve Mısır uygarlıklarından öncesi ise tarih öncesi çağlar dönemine girmektedir.

Sümerlerde Din ve Mitoloji

Sümerler çok tanrılı inanca sahiplerdi. Tapınaklarına Ziggurat ismini almıştır. Zigguratlar yedi katlı olarak inşa ediliyordu. Zigurat sadece tapınak değil, hem erzak deposu, hem okul hem de rasathane olarak kullanılıyordu. Yazının icadının Ziguratlara dayandığı tahmin ediliyor. Sümerler MÖ 3200 yıllarında yazıyı icat ettiklerinde ilk yazıyı taşlar üzerine çivi yazısı ile yazmışlardır.

Sümer Tanrıları;

Ziggurat Sümer Tapınakları
Ziggurat

Sümer mitolojisinde yer edinmiş Gılgamış Destanı içerisinde Sümer Tanrıları’nın isimleri de geçmektedir. Bazı Sümer tanrıları şöyledir,

Enlil: Tanrıların babasıdır, hava tanrısı (tapınağı Ekur Nippur kentinde)
Anu, An: Gök tanrı, baş tanrı (önceleri)
Enki: Bilgelik tanrısıdır
Nimmah: Ulu hanım, ana tanrıça (Ninhursag)
Nanna: Ay tanrısıdır
Utu, Şamaş: Güneş tanrısıdır, Nanna’nın oğludur
Ecem, Kueen : Kraliçe Soyluların tanrıçası
İnanna: Aşk tanrıçası ve Bereket tanrıçası

Bunu kaçırma!

hasköy hasbahçe

Osmanlı’nın Sayfiyesi Hasköy

Bizans soyluları Haliç’e MS 5. yüzyıldan başlayarak sayfiye konakları inşa ettirdiler. Haliç kıyılarından Okmeydanı ve Kasımpaşa …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir