Anasayfa / Kimdir / Ruhullah Musavi (Ayetullah) Humeyni Kimdir?
Ayetullah Humeyni kimdir ölümü

Ruhullah Musavi (Ayetullah) Humeyni Kimdir?

Ayetullah Humeyni, Sürgündeyken 15 yıl süreyle mücadele ettiği İran Şahının devrilmesinden sonra, dinsel ve siyasal lideri olarak İran’ı bir İslam devleti haline getirdi. İslam Devrimi Körfez Bölgesi devletlerinde köktendinci bir İslamcılığın doğmasına yol açtı.

Ayetullah Humeyni Hayatı

Humeyni İsfahan’ın batısındaki Humeyn kasabasında Ruhullah Müsavi Hendi adıyla dünyaya geldi. Doğum tarihi 17.5.1900 – Ölüm tarihi 03.06.1989’dur. Şah Hanedanının en azılı düşmanlarından olan Şiî bilim adamı Ayetullah Seyid Mustafa Musavi’nin 6 çocuğundan en küçüğüydü. Ruhullah’m babası oğlunun doğumundan birkaç ay sonra bir suikast sonucu öldü.

1914’ten Sonra: Din Eğitimi

İsfahan’da eğitimini tamamladıktan sonra Ruhullah 22 yaşında kutsal Kum kentinin üniversitesine yazıldı. Aşağı yukarı bu tarihte doğduğu kentin anısına Humeyni soyadını aldı. Bunun nedeni, o tarihe kadar sadece ilk isimler kullanıldığı halde, yeni çıkan bir yasayla soyadı kullanmanın zorunlu kılınmasıydı. Humeyni 1927’de saygın bir Ayetullah ailesinin kızıyla evlenerek yüksek din katma erişmiş oldu. 30 yaşma basar basmaz kendisine “Ayetullah” (Allahın İşareti) unvanı almasına izin verildi.

1930’dan Sonra: Şaha Karşı Kışkırtma Hareketleri

Humeyni’nin vaazlarında sosyal ve toplumsal öğeler egemendi. Mollaların etkisini kısıtlayan Rıza Şah ve onun oğlu Muhammed’in rejimlerine karşı geldi. 50’li yılların sonunda seçkin din liderleri (Büyük Ayetullah) arasına katıldıktan sonra, bir vaazında Hükümdara hakaret edince tutuklandı (4.6.1963). Şah rejiminin daha ılımlı davranması yolundaki isteklerini reddettiği için Irak’a sürgün edildi (4.11.1964). Bir yıl sonra, Irak’ta Şii’liğin kurucusu Hazreti Ali’nin mezarının bulunduğu, Şii’lerce kutsal sayılan Necef kentine yerleşti.

1964-79: Devrimin Hazırlanışı

Ayetullah Humeyni sürgündeyken kamunun dikkatini üzerine çekmeden muhalefeti çevresinde topladı. Anavatanına kaçak olarak sokulan ve orada çoğaltılan sayısız kasette İslam Devrimini anlatan vaazlar verdi. Halk 70’li yılların sonunda sesini yükselterek Şah’ın devrilmesini ve Şah’ın zoruyla Irak’tan atılarak (1978) Paris’in batısındaki Neauphle-le-Château’da yaşamakta olan Humeyni’nin ülkeye dönmesini talep etti. 16.1.1979’da 79 yaşındaki Humeyni hedefine ulaşmış bulunuyordu. Şah ABD’nin ısrarı üzerine ülkesini terk etti. İranlılar bundan iki hafta sonra yaşlı lidere bir zafer karşılaması yaptılar.

Humeyni İran Devrimi (İslam Devrimi)

  • Batı’da yetişmiş hukukçuların yerine yalnız Şeriat yasalarına göre adalet dağıtan mollalar geçirildi.
  • İslamda faiz almak yasak olduğundan geleneksel bankalar kapatıldı.
  • Vergi sistemi kaldırıldı; yerine Kuran’da öngörülen zekât konuldu.

1979: İslam Devrimi Zaferi

02.04.1979’da Ayetullah Humeyni İran İslam Cumhuriyeti’ni ilan etti. İslami yönetim altında dinle devlet birbirinden ayrılmaz bir bütün oluşturur. Humeyni’ye ulusun lideri olarak politik ve dinsel sorunlarda geniş kapsamlı yetkiler verildi. Yeni kurulan Devrim Mahkemeleri çok hızlı duruşmalarla muhalifleri ve eski rejimin yandaşlarını ölüme mahkum ettiler. Batıyla olan ilişkileri sona erdirdi ve İslam Devrimini mümkün olduğu kadar çabuk yaymak istediği Arap Ülkelerine yanaştı.

1980’den Sonra: Körfez Savaşı

Basra Körfezi’ndeki üstünlük çekişmesi 1980’de Saddam Hüseyin yönetimindeki Sünni Irak’la Şii İran arasında bir savaşın başlamasına yol açtı. Halkı tarafından bir tanrı gibi tapınılan Ayetullah Humeyni, dinsel sloganlarıyla donanım eksikliğinden dolayı mutlak bir ölüme koşan yüzbinlerce gönüllüyü seferber etti. Ancak ekonominin çökmesi ve askeri alanda başarı kazanılamayışı yüzünden 8 yıl savaştıktan sonra ateşkese razı oldu.

1982’den Sonra: Sahneden Çekilmesi

Sağlık durumunun kötü olmasına karşın “Halkın Nurlu Li-deri”nin dinsel fanatikliği kırılmadı. Şubat 1989’da “Şeytanın Âyetleri” adlı romanıyla Tanrıya küfür ettiği gerekçesiyle yazar Salman Rüşti’nin öldürülmesi için fetva verdi. Kabuğuna çekilmiş gibi görünen Humeyni politikayı da yönlendirmeyi sürdürdü.

Humeyni Cenazesi ve Vasiyeti

Ne zaman öldü? Ölüm tarihi 03.06.1989’dur. Ayetullah Humeyni geçirdiği iç kanamalardan sonra Tahran’da bir hastanede ameliyat edilmesi gerektiğinde kişiliğinin pullaştırılması doruk noktasına ulaştı ve televizyon ameliyatı canlı olarak yayınladı. 89 yaşındaki Devrim Lideri bundan 12 gün sonra kansere yenik düştü.

Bunu kaçırma!

bruno kreisky hayatı

Bruno Kreisky – Avusturya Şansölyesi

Avusturya’nın ilk Sosyal Demokrat Şansölyesi (1970-83) Bruno Kreisky, Ortadoğu’da ve Doğu-Batı çatışmasında gösterdiği barış çabalarıyla …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir