Anasayfa / Bilim & Teknoloji / Mars Gezegeni Hakkında Bilgiler
Mars gezegeni

Mars Gezegeni Hakkında Bilgiler

Mars tarih boyunca insanoğlunu büyülemiştir. Dünyadan uzak dördüncü gökcismi olan Kızıl Gezegen en az on kültürde savaş tanrısını temsil etmektedir. İlk bakışta Dünya‘ya çok benzer. Dağlara, volkanlara, kanyonlara, geniş ovalara, kutup buzullarına ve günbatımı ve gün doğumunda pembe ya da kırmızıya, gün içinde de sarımsı kahverengiye dönen, soluk, zaman zaman da bulutlu bir gökyüzüne sahiptir. Yine de Mars’ta eksik olan bir şeyler vardır: yüzey su kaynakları, kalın bir atmosfer ve yaşam.

Ayrıca çarpışmaların oluşturduğu kraterler Dünya’da birkaç taneyken Mars’ta çok daha fazladır. Büyük ölçüde, topraktaki demir oksitlerin (pas) sebep olduğu kırmızı yüzey rengi, yüzey şekilleri ne kadar tanıdık görünürse görünsün Mars’ın Dünya gibi bir yer olmadığının bir başka kanıtıdır. Burası, gezegen bilimcilerin öğrenebildikleri kadarıyla oldukça farklı bir gezegendir. İki uydusu Phobos ve Deimos da kendi çaplarında birer jeolojik gizem teşkil etmektedir. Bunların büyük olasılıkla, uzak bir geçmişte Mars’ın kütle çekimine kapılarak yörüngesine oturmuş asteroitlerdir.

Mars Hakkında Önemli Bilgiler

  1. Güneş‘e en yakın nokta: 206,6 milyon kilometre
  2. Güneş’e en uzak nokta: 248,2 milyon kilometre
  3. Yıl uzunluğu: 1,88 Dünya yılı
  4. Gün uzunluğu: 24 saat, 37 dakika Dünya günü
  5. Eksen eğikliği: 25 derece
  6. Kütle çekimi: Dünya kütle çekiminin 0,37 katı

Geçmişten Günümüze Mars

Mars da Dünya’yla yaklaşık olarak aynı zamanda, 4,5 milyar yıl önce şekillendi. Yeni doğmuş gezegen hızla soğuyarak kalın bir yerkabuğu oluşturdu fakat herhangi bir tektonik levhaya sahip değildi. Çekirdek de soğuyunca dinamo hareketi durdu ve bu sebeple Mars güçlü bir manyetik alan geliştiremedi. Mars, başlangıcında sıcak, nemli ve kalın bir karbondioksit atmosfere sahipti fakat manyetik alan ortadan kaybolunca bu da değişti. Eski zamanlardan kalma taşkın ovaları, nehir yatakları ve kadim göllerle sığ okyanusların kıyıları artık her yerden görülebilmektedir. Bu durum, katmanlı tortul kayaların yanı sıra geçmişte sıvı suyun var olduğunu da gösterir.

Uzunca bir süre, Mars’ta su bulunmaması bir muammaydı. Hem su, hem de atmosfer nereye kaybolmuştu? Milyarlarca yıl önce gezegenin düşük kütle çekimi ve manyetik alanının olmaması birleşince atmosfer uzaya doğru uçup gidivermişti. Böylelikle sıcaklıklar ve atmosferik basınç sıvı suyun var olabileceği seviyenin altına düştü. Gezegenin sularından geriye kalanlar, tozlu yüzeyin altındaki kutup buzulları ve buz yatakları içine hapsoldu. Dünya’da, yüzeyin altındaki buzların erimesi olağanüstü yüzey şekilleri değişimine sebep olur; bunun aynısı Mars’ta da gerçekleşir.

Kuzey kutup bölgesindeki uzay aracının çektiği görüntüler, buzun donduğu, yumuşadığı ve sonra yeniden eridiği, desenli zeminler denen alanları göstermektedir. Yüzey altındaki buzların eridiği diğer yerlerde, üst üste binen kaya katmanları iyice yerleşip kaotik arazileri oluşturmuştur. Çöküntü sırasında açığa çıkan sular geniş akıntı kanallarını biçimlendirmiştir.

Gezegen aynı zamanda muazzam büyüklükte volkanik etkinlikler de deneyimlemiştir. En büyük volkanı Olympus Mons Tharsis Tümseği adı verilen kalın bir yerkabuğu parçasının üzerinde yükselir. Volkan ve tümsek zaman içinde oluşurken tektonik baskı yüzeyi çatlatmıştır. Meşhur Valles Marineris işte böyle bir çatlama sonucu oluşan bir kanyondur ve gezegenin üçte biri boyunca uzanır.

Bu kanyon sistemleri aynı zamanda rüzgâr erozyonuyla da biçimlenmiştir ve bazı kısımlarının akan sularla aşındığına dair birtakım kanıtlar da mevcuttur.

Mars’ı Neden İnceliyoruz?

Kızıl gezegen marsSürekli uzay aracı göndermemizin en önemli sebebi orada yaşama dair bir kanıt bulmaktır. Geçmişte sıcak ve nemliyse de o zaman bu, yaşam için gerekli öğelere sahip olduğu anlamına gelir; yani su, ısı ve organik madde. Şimdiki sorular da şunlardır: Geçmişte Mars’ta yaşam var mıydı? Vardıysa ne oldu? Şimdi de var mı? Varsa nerede? Ve bu nasıl bir yaşam formu? Mars görevleri bu önemli soruların yanıtlarını araştırmak içindir.

Mars bugün kuru ve çorak bir çöl gezegendir. İnce atmosferinde çoğunlukla karbondioksit az miktarlarda nitrojen mevcuttur ve argon, oksijen ve su buharı izlerine rastlanmaktadır. Mars’taki oldukça düşük atmosferik basınç, Dünya’daki yüzey basıncının yüzde altısı kadardır. Gezegen, Dünya’dan çok daha küçük olduğundan kütle çekimi bizimkinden yüzde 30 kadar daha azdır.

Eksen eğikliğiyle yıl uzunluğunun (neredeyse Dünya’nın iki katı) birleşimi Mars’a mevsimsel iklim kazandırır. Her mevsim kabaca Dünya’dakilerin iki katı uzunluğundadır. Mars’ta, yaz ortasındaki ılık bir gün, NASA Mars Opportunity gezgininin ölçümlerine göre ekvatorda yaklaşık 35°C’ye denk düşmektedir. Mars çoğunlukla, yaklaşık 0° C civarında, oldukça soğuktur. Soğuk bir kış gecesinde sıcaklık -150°C’ye kadar düşebilir. Mars’ta soğuk aylarda çekilen fotoğraflarda donmuş araziler görülür; hava çok soğuduğunda Dünya’daki görüntü de buna oldukça benzerdir. Gelecekteki Mars kâşiflerinin onları sıcak tutan, nefes alabilecek oksijen sağlayan, basınçlı uzay kıyafetlerine ihtiyaçları olacaktır.

Mars’ı Keşfetmek

mars

Dünya ve Venüs’ten sonra Mars güneş sistemindeki en çok keşfedilen gezegenlerden biridir. Dünyadaki teleskoplar sürekli olarak gezegeni gözlemler; Hubble Uzay Teleskobu da yörüngesinde gözcülük eder. Amerika Birleşik Devletleri, eski Sovyetler Birliği,

Japonya’dan uzay ajansları ve Avrupa Uzay Ajansı 1960’ların başlarından bu yana Mars’a onlarca uzay aracı göndermişlerdir. Bu rakam en son yetmiş beşe ulaşmıştır; NASA ise 2020’de Mars’a gidecek yeni bir Mars gezgini projesini finanse etmektedir. Hindis- tan Uzay Araştırma örgütü de Mangalyaan Mars görevi üzerinde çalışmaktadır.

Yakın zamanda gerçekleşen başarılı görevler şunlardır:

  • Odyssey Yörünge Kâşifi (7 Nisan 2001 ‘de gönderildi)
  • Keşif Gezgini Spirit (4 Ocak 2004’te indi)
  • Keşif Gezgini Opportunity (25 Ocak 2004’te indi)
  • Reconnaissance Yörünge Kâşifi (12 Ağustos 2005’te indi)
  • Bilim Laboratuvarı Gezgini Curiosity (6 Ağustos 2012’de indi)

Bu gelişmiş kâşifler, baş döndürücü görüntüler gönderdiler; tozları ve kayaları inceleyerek su ve yaşam kalıntılarını araştırdılar ve atmosferik ölçümler yaptılar. Gelecekte yapılacak Mars Atmosfer ve Değişken Oluşum (MAVEN) görevi sayesinde bilim insanları, Mars’ın atmosferini ve yüzey suyunu ne zaman ve nasıl kaybettiğini anlayacaklar. Avrupa Uzay Ajansı ve Rus Roscosmos ajansı 2016 ve 2018’de biyoimza adı verilen yaşam izlerini araştırmak için ExoMars görev aracını gönderecekler.

Popüler Kültürde Mars

mars uzaylılar

Mars, insanlık tarihinde pek çok şeyi sembolize etti. Yolculuğuna, ağırlıklı olarak kan kırmızısı renginden dolayı savaş ve katliam tanrısı olarak başladı. Bu savaşçı karakteristik modem zamanlara değin uzandı. H. G. Wells’in (1866-1946) Dünyaların Savaşı adlı kitabında Marslılar kana susamış istilacılar olarak resmedildiler.

Bilimkurgu yazan Edgar Rice Burroughs (1875-1950) Mars’taki uzaylıların mücadelelerinden bahseder. Fakat yazar Robert A. Heinlein (1907- 1988) Marslıları barışçıl varlıklar olarak görmüştü. 1996 yapımı popüler film Çılgın Marslılar, istilacı Marslıları kötü adamlar olarak gösteren Hollywood sinemasının uzaylı merakını tiye almaktadır.

Bugün artık, Twitter mesajları “gönderen” iniş araçlarımız, kendini görevlerine adanmış ve hayranlarının Kızıl Gezegende süregiden keşifler hakkında bilgiler alabileceği web siteleri mevcuttur.

Bunu kaçırma!

uzaylı resmi

Uzaylılar Var mı? Dünya Dışı Yaşamlar

Dünyanın en çok merak edilen konuları arasında olan dünya dışı yaşam ve uzaylılar var mı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir