Anasayfa / Yaşam / Sağlıklı Beslenme / Kalsiyum ve Fosfor Mineralleri Nedir ve Ne İşe Yarar?

Kalsiyum ve Fosfor Mineralleri Nedir ve Ne İşe Yarar?

Kalsiyum ve fosfor öbür minerallere oranla daha fazla miktarda tüketilmelidir. Daha çok kemik ve diş sağlığı için kritik önem taşırlar. Büyüme çağında alınan kalsiyum ve fosfor yeterli değilse, kemik ve dişler sağlam olmaz; ince, dayanıksız, gözenekli oluşurlar; çabuk çürür ve kolay kırılırlar. Bunların az alınması, çocukların gelişmesini ve boy uzamasını da kötü yönde etkiler. Çoğu kez kısa boylu ve cılız çocukların anne ve babaları da çocukluk çağlarında kötü beslenmiş ve iyi gelişememişlerdir. Bu durumlarda yanlış olarak, gelişme eksikliğinin kalıtsal olduğu öne sürülür; yetersiz beslenme çok az suçlanır.

Kalsiyum ve Fosfor Minerallerinin Büyümedeki Etkisi

12-16 yaşlar arası, hızlı büyüme çağıdır. Bu yaşlarda kemikler çabuk gelişmekte ve büyük miktarlarda kalsiyum ve fosfor ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Dişlere gereken miktar azdır, fakat beslenmede eksiklik varsa, kemikler kalsiyum ve fosforu dişlerin iç tabakalarından alarak zayıflatır, yaygın bir diş çürümesi görülür. Hamile kadınların diş ve kemiklerindeki kalsiyum ve fosfor da gelişmekte olan bebeği için sökülür, eğer yeterli beslenemezse tabi. Beslenme bilgisinden yoksun anneler, her hamilelikte ortalama iki dişlerini gerçekten yitirirler. Oysa bu dişler doğru beslenmeyle kolayca korunabilir.

Ergenlikte Kalsiyum ve Fosfor Eksikliği

Bedendeki kalsiyumun %99’u kemik ve dişlerde bulunmakla birlikte, kalan %1’in bazı fizyolojik faaliyetlerin yönetilmesinde önemli görevi vardır. Çok küçük parçacıklar şeklindeki kalsiyum, sinirde uyanların iletilmesine yarar. Yeterli miktarda kalsiyum, sinir sisteminin dengeli çalışmasını, sakin olmasını sağlar. Oysa, kalsiyum eksikliğinde sinirler gergin ve aşırı duyarlıdır. Kemik gelişmesi için kalsiyum gereksemesi fazla olan çocukların sık sık sinirli ve aşırı hassas olmalarının bir nedeni de kalsiyum eksikliğidir. Sinirlilik, huysuzluk nöbetleri, hoşnutsuzluk, tırnakları yemek, uykusuzluk, yatağını ıslatmak gibi belirtilerle farkına varırız. Ne yazık ki, anneler bu kötü durumların temelinde kalsiyum eksikliği olduğunu fark edemezler.

kalsiyum ve fosfor kaynakları

Az kalsiyum alan yetişkin insanlar da sık sık sinirlenir, alıngan olur, çabuk kızar ve sürekli bir gerginlik içinde mutsuz yaşarlar. İşlerinde hatalı davranışlarda bulunur ve enerjilerini önemli amaçlar dışındaki oyalanmalarla tüketirler. Böylece kalsiyum eksikliği, kasların gerilmesine yol açar, çabucak yorgunluk yaratır. Sakin ve kararlı olmak, fiziksel enerjiden yararlanmayı artırır. Kalsiyum eksikliği, rahat uyumayı güçleştirir ve geceleri saatlerce uyanık kalarak günlerin yorgun argın yaşanmasına neden olur. İnsanlar her yıl zararlı uyku haplarına binlerce lira harcarlar. Kalsiyumun yararı iyice anlaşılsaydı, insanlar mutluluğu artırmak için, kalsiyumlu besinlere daha çok önem verirlerdi. Kalsiyum eksikliği, kaslarda kramplara da neden olur ve kramplar daha çok gelişme çağındaki çocuklarda görülür. Kadınların aylık kanaması sırasında karın bölgesinde görülen kramplar da çoğu kez kalsiyum azalmasından olur. Bu sürede sık sık aşırı sinirlilik, zihin durgunluğu, baş ağrısı gibi kalsiyum eksikliği belirtileri ortaya çıkar. Bu durumda bol kalsiyum ve D vitaminli besinlere yer verilince, belirtiler kaybolur. Kanın pıhtılaşması için kalsiyum gereklidir. Bir ameliyat, kaza, diş çekilmesi sırasında önemli kanamalara yol açabilir. Herhangi bir kanamayı önlemek için, kana yeterli kalsiyumun geçmesini sağlayacak D vitamini de alınmalıdır.

Kalsiyum ve Fosfor İçeren Besinler

Süt ve süt ürünleri, çok iyi birer kalsiyum kaynağıdırlar. Yapılış tekniğine göre peynirlerde az yada çok bulunur. Laktik asit içinde kolayca eriyen kalsiyum, suyu süzülerek yapılan peynirlerde azalır. Kaşar ve beyaz peynir, limon, lahana, maydanoz, soya, badem, ve özellikle tere, süt tozu, susam ve tahin en iyi kalsiyum kaynaklandır. Fosfor ve kalsiyum kemik ve dişlerin yapısında kimyasal bileşim halinde bulunurlar. Bir tanesi eksik olursa birleşme olmaz ve öbürü işe yaramaz. En İyi fosfor kaynakları; kabak çekirdeği badem, susam, soya, yer fıstığı ve ceviz gibi yağlı tohumlar, süt tozu, yumurta sarısı, balıklar, karaciğer, beyin ve kas etleridir.

süt kalsiyum

Süt ve ürünlerini günde yarım kilogram kadar tüketmeyenler yeterince fosfor alabilir ama kalsiyum eksikliği nedeniyle bu fosfordan tam olarak yararlanamaz. Fosfor, bedendeki milyonlarca hücreden her birinin bir parçasıdır. Bütün salgı bezlerinin salgısında ve beden sıvılarında fosfor bulunur. Hayvanlar, öbür madenlere oranla fosfor eksikliğinde daha kısa ömürlü olurlar. D vitamini, fosfor ve kalsiyumun en verimli bir şekilde kullanılmaları için gereklidir. Kana emilmesi, kemik ve dokularda tutunmalarına yardım eder. D vitamini verilmeyince, kalsiyum ve fosforu kullanamayan çocuklarda raşitizm denen kemik gelişme bozukluğu görülür.

Her gün önemli bir miktar fosfor ve kalsiyum, alınan miktara bağlı olmaksızın, dışkı ve idrarla dışarı atılır. Bu kayıp yıllarca sürebilir. Sinir dokularını, salgıları, kasları beslemek için yeterince maden alınmıyorsa, kemik ve dişlerden sökme işlemi başlar. Yeterinden fazla kalsiyum ve fosfor alınırsa, kemikler kalsiyum fosfatla onarılır, artan depolanır veya dışarı atılır. Bu durumda kalsiyum fosfat deposu olan kemikler, kısa süreli eksikliklerde, zarar görmeden kan dolaşımına kalsiyum ve fosfor sağlar.

kalsiyum kemikleri güçlendirir

Günlük Kalsiyum İhtiyacı

Günde 1 gram kalsiyum ve 15 gram kadar fosfor, çocuk ve yetişkinler için gereklidir. Fosforun eksikliğinden çok kalsiyum eksikliği görüldüğü için, günde yarım litreden fazla süt ve süt ürünleri kullanmalıdır. Süte oranla yoğurt daha iyi bir kalsiyum kaynağıdır. Alışılmış yemek listeleri süt, yoğurt, ayran ve peynirle düzenlenmezse, kalsiyum eksikliği kaçınılmaz bir sonuçtur. Her gün süt ürünleri tüketilmelidir. Gebeliğin ilk ayları, hızlı büyüme çağları, aylık kanamalar, sinirli anlar ve ameliyat öncesi, tablet içinde kalsiyum almak akıllıca bir davranış olur. Eğer bir kalsiyum ve fosfor tableti kullanılıyorsa, bunun içinde D vitamini de bulunmasına dikkat edilmelidir. D vitamini olmazsa, kalsiyum ve fosfordan yarar sağlanamayacağı unutulmamalıdır. Evet artık kalsiyum ve fosfor mineralleri hakkında bolca bilgiye sahipsiniz. Mineraller ile iligili yazılarımıza “mineral” etiketi altından ulaşabilirsiniz.

Bunu kaçırma!

insan alkol şişesi

Alkol Kullanımını Kısıtlama Yöntemleri

Alkol sizin için büyük bir sorun haline gelmiş ise, yazımızda alkolden nasıl uzak kalınabileceğine, hayatınızın merkezinden …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir