Anasayfa / Bilim & Teknoloji / Gezegen Nedir?
Merkür Gezegeni

Gezegen Nedir?

Bu gün, gezegen (planet) kelimesini, Plüton hariç güneş sisteminin sekiz gökcismi için kullanıyoruz. Gezegen bilimciler 2005’te, Plüton’dan daha büyük olan Erişi bulduklarında gezegen kelimesinin ne anlama geldiğini daha etraflıca düşünmen durumunda kaldılar. İlk Yunan gökyüzü gözlemcileri gökyüzünde gezinen yıldıza benzer cisimlerden bahsederken planetes (gezgin) kelimesini kullanırlardı.

Mevcut tanımda (ki muhtemelen o da tekrar yenilenecektir) bir gezegen, Uluslararası Astronomi Birliği (UAB) tarafından Güneş etrafında birincil yörüngesi bulunan, onlara daire şeklini veren kütle çekimleri için yeterli bir kütleye sahip, yörüngesi civarındaki bütün küçük gezegenleri temizleyen (bu da onun, kendi yörüngesinde, o boyuttaki tek cisim olduğu anlamına gelir) gökcismi olarak açıklanmıştır.

GezegenKuyrukluyıldızlar, asteroitler ve kendi kütle çekimleri sayesinde daire şeklini almamış olan daha küçük gökcisimleri bu karmaşık tanımın dışında kalır. UAB aynı zamanda cüce gezegenler denen bir diğer sınıfı da tanımlamıştır. Bunlar, ilk iki kriteri karşılayan fakat henüz yörüngelerini temizlememiş olan cisimlerdir. Ceres (1801 yılında keşfedilmiş ve uzun bir süre küçük gezegen olarak bilinmiştir) ve yakın zamanda keşfedilmiş Eriş, Makemake ve Haumea gezegenlerinin yanı sıra Plüton da artık cüce gezegen olarak sınıflandırılmaktadır.

Gezegenleri Şekillendiren Güçler

Gezegen yüzeylerinde etkili olan birkaç farklı süreç vardır.

  • Volkanizma, volkanlar mineral zengini lavlar püskürttüğünde oluşur. Bu durum bizim gezegenimizde, Venüs’te ve Jüpiter’in uydusu Io’da gerçekleşmektedir. Geçmişte Merkür ve Mars’ta da meydana gelmiştir.
  • Buzul volkanizması (cryovolcanism), buzlu maddenin yüzeyin altından fışkırdığı yerlerde olur; çoğunlukla dış güneş sisteminin donmuş uydularında meydana gelir.
  • Tektonizma, alttan gelen ısıyla, bir gezegen ya da uydunun yüzey katmanlarını büker. Dünya’daki tektonizma, gezegenimizin yerkabuğunun altındaki kayaç levhalarının hareketlerinden kaynaklanır. Tektonizma Mars‘ta da meydana gelmiş olabilir; Venüs‘ü etkilemiş gibi görünüyor ve bir çeşit tektonizma da dış güneş sistemindeki bazı buzla kaplı uydularda meydana gelmektedir.
  • Aşınma ve erozyon da yüzeyleri değişime uğratır. Dünya‘da rüzgarın taşıdığı kumlar yüzey şekillerini biçimlendirir ve akan sular yüzeyleri aşındırır. Bu durum aynı zamanda, rüzgârların tozlan ve kumlan yüzey boyunca savurduğu Mars’ta da meydana gelir. Kapsamlı kanıtlar, bir zamanlar Mars yüzeyi boyunca suların aktığını ya da küçük denizler ve göller olarak mevcut bulunduğunu gösterir.

Ayrıca Güneş Sistemi içerisinde bulunan tüm gezegenlerin listesini incelemek isterseniz şu yazıyı inceleyebilirsiniz;

/gunes-sistemi-gezegenleri

Bunu kaçırma!

uzaylı resmi

Uzaylılar Var mı? Dünya Dışı Yaşamlar

Dünyanın en çok merak edilen konuları arasında olan dünya dışı yaşam ve uzaylılar var mı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir