Anasayfa / Yaşam / Sağlıklı Beslenme / Chia Tohumu Faydaları – Zararları
chia tohumu

Chia Tohumu Faydaları – Zararları

Chia tohumu, doğada bulunan en mucizevi gıdalardan birisidir. Süper gıda statüsünda bulunan bu gıdanın sağlığa saymakla bitmeyen faydaları bulunur. Bu yazıda kapsamlı sayılabilecek chia tohumu faydaları hakkında bilgiler içermektedir.

Dünyadaki en sağlıklı besinler arasında yer alan Chia tohumu Güney Amerika coğrafyasında yetişmektedir. Aztek ve Maya medeniyetlerinde en önemli besin kaynaklarının başında gelen chia tohumları, yüzlerce yıldır Güney Amerika’da yaşayan topluluklar tarafından önemli bir besin olarak kullanılmıştır.

Chia Tohumu Nedir?

chia tohumu

Chia ismi Aztek dilinde güç anlamına gelen ‘chian’ kelimesinden türetilmiş olup yerel halk tarafından ‘yüksek enerji kaynağı’ olarak isimlendirilmiştir. Azteklerin chia tohumlarını kutsal kabul edip, dini törenlerde tanrılarına sundukları bilinmektedir. Amerika’nın keşfiyle, bölgede yerel halkın ekonomik gücünü ele geçirmek adına birçok gıda gibi chia tarımı yapılması İspanyol sömürgeciler tarafından yasaklanmıştır. Uzun süre tarımı yapılamayan bu gıda, Meksika’da az miktarda bakir bölgelerde yetiştirilmeye ve tüketilmeye devam edilmiştir. Daha sonra da Meksikadan tekrar tüm Güney Amerika’ya dağılmış ve tanmı yapılmaya başlanmıştır.

1990’lı yılların başında ABD’li ve Güney Amerikalı bilim adamları, kayıp Maya ve Aztek medeniyetlerinin gıdaları hakkında araştırma yaparken chia tohumu dikkatlerini çekmiş ve bu mucize tohum hakkında ciddi anlamda araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. Maya ve Aztekler, chia tohumlarını ilaç, enerji kaynağı, un, çiğ tüketim ve yağ kaynağı olarak kullanmışlardır.

Bu minik mucizevi tohumların bu kadar kısa sürede popüler olmasının en büyük nedeni, çok zengin içeriği ve karakteristik baskın bir tadının olmaması sayesinde kattığınız her gıda ile birlikte tüketilebilmesi ve asıl gıdanın tadını değiştirmemesidir. Son birkaç yılda en popüler süper gıda listesinin başında olan bu kıymetli tohumlarla tüm öğünleriniz için çok sağlıklı gıdalar, içecekler, tadılar, ara öğünler, atıştırmalıklar, reçeller, hamur işleri, çorbalar üretebilirsiniz.

Chia tohumu faydaları süper gıda olarak kabul edilmesine neden olmuştur. Ayrıca Zengin içeriğine projeksiyon tutmaya kalkarsak, tüm Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tavsiye edilen, yetişkin bir insanın tüketmesi önerilen miktar olan 15 gr üzerinden listelemek gerekir.

Chia Tohumu Besin Değerleri

chia tohumu

(15 Gr)

  • Enerji 73,5 kalori
  • Diyet lifi 6 gr (günlük ihtiyacın %22 sini karşılar)
  • Protein 2,4 gr (günlük ihtiyacın %5’ini karşılar)
  • Fosfor 140 mg (günlük ihtiyacın %14’ünü karşılar)
  • Kalsiyum 40 mg (günlük ihtiyacın %10’unu karşılar)
  • Potasyum 23 mg (günlük ihtiyacın %0,5’ini karşılar)
  • Çinko 0,06 mg (günlük ihtiyacın %4’ünü karşılar)
  • Bakır 0,05 mg (günlük ihtiyacın %1,5’ini karşılar)
  • Omega-3 yağ asitleri 2,480 mg (günlük ihtiyacın 2 katını karşılar)
  • Omega 6 yağ asitleri 815 mg (günlük ihtiyacın %8’ini karşılar)
  • Demir 1,3 mg (günlük ihtiyacın % 16 sim karşılar)

Chia tohumu başka neleri içerir?

chia tohumu

Ayrıca E vitamini, A vitamini, B vitamini, D vitamini, alfalinolenik ve linoleik asit, mucin, stronsiyum, kükürt, demir, iyot, magnezyum, manganez, niasin, tiamin bakımından oldukça zengin bir kaynaktır.

Chia tohumları antioksidanlar bakımından da oldukça zengindir. Yukarıdaki bileşen çizelgesini tam anlayabilmek adına bazı karşılaştırmalar yapmanın sizleri daha çok aydınlatacağını düşünüyorum.

1 günde tavsiye edilen 15 gr chia tohumundan elde ettiğimiz omega 3 ü almak için 140 gr somon balığı, eşit miktarda protein için 13 gr dana eti, eşit miktarda fosfor için 75 gr levrek balığı, eşit miktarda kalsiyum için 40 ml süt, eşit miktarda potasyum için 16,5 gr muz, eşit miktarda diyet lifi almak adına 15 adet kuru kayısı, eşit miktarda demir için ise 20 gr fazla ıspanak yemek gerekir.

Bunların hepsi chia tohumunun ne kadar zengin bir içeriğe sahip olduğunu gösterse de tavsiye edilen tüketim miktarı olan 15 gramın sadece 73 kalori enerji içermesi oldukça şaşırtıcıdır! Bu kadar yüksek miktarda diyet lifi, protein, mineral, vitamin ve omega-3 ve omega-6 yağ asitleri alırken, bu miktar takviye edici ürünlerden ve ilaçlardan daha yüksek oranda olup bu kadar düşük kalorili bir gıda olması doğanın ‘mucizevi’ gücünün kanıtı olmalı. Gelin şimdi chia tohumu faydaları hakkında konuşalım.

Chia Tohumu Faydaları (10 en önemlisi)

Chia tohumunun faydaları saymakla bitmez, bu yazıda en önemli 10 fayda sıralanmıştır.

Kilo kontrolü

Chia tohumu faydaları arasında, özellikle çok düşük kalorili yapısı, yüksek miktarda protein ve yüksek diyet lifleri içermesi nedeniyle çağımızın en yaygın hastalığı olan obezite ile mücadelede en etkili silahımız olabilir. Birçok insan için şişman olmak ciddi bir hastalık olarak gözükmese de bu durum yüksek tansiyon, kalp, damar, şeker hastalıklarına neden olan çok ciddi bir hastalıktır. Peki, chia tohumları kilo kontrolünde ne iş görür? Chia tohumlarının diğer tüm tohumlardan en belirgin farkı, su ya da diğer içeceklere ilave edildiğinde jelleşmesidir. 15 gr chia tohumu, yaklaşık 150-170 gr arasında sıvıyı jelleştirerek hapseder. Bu jelleştirme etkisi ile tokluk hissi vermektedir. 1 su bardağı şeker ilavesiz taze elma suyuna 15 gr chia tohumu ilave edip karıştırır içerseniz, bu karışım bir öğün yerine geçer ve toplamda sadece 162 kalori gücündedir. Dünyada çok az gıda ile bir öğünde 162 kalori ile doymak, öğün geçirmek mümkündür. Yüksek oranda diyet lifi içermesi ise kilo kontrolünde en güçlü silahımızdır.

chia tohumu

Chia tohumlarında çok yüksek oranda bulunan protein, kilo verme sırasında kaslarımızı koruyarak gün içerisinde harcadığımız kalorinin yağlardan karşılanmasını destekler. Chia tohumları diyet ya da kilo kontrolünde özellikle enerji kaybı yaşayanlar için bulunmaz bir nimettir. Yapılan karşılaştırmalı bir testte, denekler chia tohumlarının sentetik enerji içecekleri kadar enerji verdiğini beyan etmişlerdir. Ayrıca zengin mineral kaynağı olması egzersiz ya da spor yapanlar için dayanıklılığı artırmaktadır.

Chia tohumu eğer doğru kombinasyonlar ile hazırlanırsa iyi bir detoks ve kilo kontrol ürünü olarak kullanılabilir. 2015 yılında, tavsiyelerim doğrultusunda bir danışanıma chia tohumu ve süper gıdalar ile hazırladığımız tariflerle yaptığımız uygulama neticesinde 6 ay gibi bir sürede 40 kilo vermesine yardımcı olduk. Geçen 10 ay süresinde, bu kişinin kilosunu koruduğu, kas kütlesinde sürekli artış sağladığı, yağ miktarının ciddi miktarda düştüğü tespit dilmiştir. Şunu belirtmek isteriz ki, chia tohumu tek başına bir kilo kontrol aracı değildir. Sağlıklı beslenme ajanı süper gıda olarak kabul edilmelidir.

Sindirim sistemi

Özellikle yüksek oranda lif ve sağlıklı yağlar içermesi nedeniyle chia tohumu için sindirim sistemi dostu diyebiliriz. Chia tohumları su ile temas ettiğinde kabuklarında bulunan jelleşen madde, bağırsaklarda kayganlık sağlayarak dışkılamayı kolaylaştırır. Bağırsak hareketlerini düzenler. Düzenli chia tohumu kullanan kişilerde kabızlığın önüne geçilir. Chia tohumu, sindirimin kolaylaşması sayesinde bağırsak florasında yaşayan probiyotiklerin çoğalmasını destekleyen bir prebiyotik olarak çalışır. Tüm bu özellikler sayesinde, başta zehirlerden arınmak ve bağışıklık sitemimizin güçlenmesi olmak üzere, sağlığımıza ciddi anlamda katkı yapmış oluruz.

chia tohumu
Chia seeds

Diyabet

Chia tohumları diyet lifi ve alfalinolenik asit açısından oldukça zengin olup bu çok değerli yağ asitleri sayesinde metabolik hastalıkların önlenmesinde yardımcı olabilir. Bu kadar yüksek diyet lifi içeren bir süper gıda, sindirimi yavaşlatarak ani şeker düşmelerinin ve yükselmelerinin önüne geçmektedir. Fareler üzerinde yapılan deneylerde, farelerde yapay olarak insülin direnci geliştirilmiş, 3 hafta boyunca chia tohumu ile besleme sonucunda deney farelerinde insülin direncinin kalktığı gözlenmiştir. Bu durum diyabet hastaları için umut olmakla beraber, insülin direnci nedeniyle kilo veremeyen kişiler için umut olmuştur.

Diş sağlığı

Chia tohumu faydaları arasında diş sağlığı önemli yer tutar. Chia tohumlarının bileşiminde oldukça fazla miktarda bulunan kalsiyum, fosfor, A vitamini ve çinko diş sağlığımız açısından da süper bir gıda olduğunu göstermektedir. Kalsiyum, dişlerimizin temel yapı taşlarından en önemlisidir. Çinko, dişlerde tartar oluşmasının önüne geçerken, kötü kokuya neden olan bakteriler üzerinde anti bakteriyel etki gösterir. Beslenmemizde yeteri kadar fosfor alamıyorsak, gıdalar ile aldığımız kalsiyum diş ve kemiklerde depolanamaz ve dişler güçsüzleşip kırılgan hale gelebilir. A vitamininin özellikle diş etleri üzerindeki önemli etkisi vardır, eksikliği durumunda ciddi diş eti sorunları ortaya çıkabilir. Tüm bunlar chia tohumlarının diş ve ağız sağlığımız konusunda ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Kemik sağlığı

Günlük önerilen miktar olan 15 gr chia tohumunun bileşiminde, günlük ihtiyacımız olan kalsiyum miktarının %10’unu karşılaması, kemik sağlığımız açısından bir süper gıda olduğunu göstermektedir. Kalsiyum, kemiklerimizin en önemli yapı taşlarından olup kemik sağlığı ve yoğunluğu için çok önemli bir mineraldir. Chia tohumlarının bileşiminde bulunan bor da kemik sağlığımız için çok değerli bir madde olup gıdalardan almış olduğumuz kalsiyum, magnezyum, manganez, fosforun emilimi ve depolanması için gerekli ve değerlidir. Bor ayrıca kemik gelişiminde çok etkili bir role sahiptir ve çocukların aldıkları gıdaların bileşiminde bulunması durumunda boy uzamasını desteklemekte ve iskelet sisteminin sağlıklı olmasında çok önemli rol oynamaktadır. Kemik sağlığı açısından bu kadar değerli mineralleri bileşiminde barındıran bu süper gıda, özellikle kemik erimesi yatkınlığı olan kişiler için eşsiz bir besindir.

Sporcu besini

Chia tohumları, yüksek miktarda protein içeren gıdaların başında gelmektedir. Özellikle güce dayalı performans sporlarında yüksek oranda enerji vermesinin yanı sıra kas gelişimini destekleyip vücuttaki yağ oranının azalmasına yardımcı olur. Ağır antrenman ve egzersiz sırasında vücudumuzda kalsiyum, fosfor, magnezyum, manganez, bakır, çinko, demir ve B3 vitamini seviyelerinde eksilmeler görülmektedir. Sporcular için çok önemli olan bu mineralleri ve vitaminleri bol miktarda içermesi, chia tohumlarını onlar için de süper gıda kategorisine dâhil etmiştir.

Enerji ve metabolizma dostu

chia tohumu

90 dakika boyunca spor yapan, şeker ve kafein içeren enerji içecekleri tüketen kişiler üzerinde yapılan karşılaştırmalı deneylerde, şeker içermeyen, sadece su ve chia tohumundan yapılan içeceklerin sentetik enerji içecekleri kadar enerji verdiği beyan edilmiştir. Beslenme programınıza chia tohumu eklenmesi, özellikle bel ve karın bölgemizde depolanan viseral yağ dokusunu eritmek için metabolizmamızın uyarılmasına yardımcı olur. Tüm bu özellikler chia tohumlarını enerji ve metabolizma dostu süper gıda’ yapmaya yetmektedir.

Meme ve rahim ağzı kanseri

Chia tohumu faydaları arasında ayrıca meme ve rahim ağzı kanseri bulunmaktadır. Chia tohumları omega-3 yağ asidi olan alfa lineik asit (ALA) bakımından oldukça zengindir, özellikle 2013 yılında yüksek oranda alfa lineik asit içeren gıdalar ile beslenen kadınlarda, meme ve rahim ağzı kanserlerinde hastalığın ilerlemediği gözlenmiştir. Bu nedenle, chia tohumları kadın sağlığı açısından süper gıda unvanını almayı fazlasıyla hak etmektedir. Chia tohumu faydaları daha bitmedi…

Kalp ve damar sağlığı

Chia tohumu faydaları arasında kalp ve damar sağlığı bulunur. Chia tohumlarının enflamasyonu azaltması, kan basıncını düzenlemesi, kolesterolü düşürmesi kalp sağlığı için çok önemlidir. Chia tohumu tüketen topluluklarda damar sertliği vakalarının çok az olması oldukça dikkat çekicidir. Chia tohumlarının bileşiminde oldukça fazla bulunan omega-3 un, yüksek kan basıncı, LDL kolesterol ve enflamasyonu düşürerek kalbi koruduğu tüm bilim dünyası tarafında kabul gördüğüne göre, kalp ve damar sağlığı açısından chia tohumlarına süper gıda demek abartı olmaz.

Antiaging etki

En son yapılan araştırmalara göre chia tohumlarında yeni antioksidan maddeler olduğu tespit edilmiştir. Chia tohumlarının, eski kıta Avrupa’ya göre yeni gıda statüsünde olduğunu belirmiştik. Chia tohumu faydaları için, Güney Amerika üniversitelerinin araştırma imkânları ve mali güçleri göz önüne alındığında, araştırmaların çok daha ağır ilerlediği gerçeği karşımıza çıkmaktadır. Birde bu sihirli’ tohumların kıta Avrupası’nda yetiştirilmediği ve mali kazanç sağlanamadığı göz önüne alındığında, araştırma sayısının azlığının nedeni anlaşılabilir. Meksika’da son yapılan araştırmalarda, daha önce yapılan araştırmalara göre toplam doğal fenolik (antioksidan) konsantrasyonu iki kat fazla çıkmış, serbest radikal aktivitenin %70’ini durdurabileceği bildirilmiştir.

chia tohumu

Chia tohumlarında bu denli bol bulunan antioksidanlar, cildin onarım sistemini hızlandırmak ve daha fazla zarar görmesini engellemekle kalmayıp, yaşlanmayı yavaşlatması nedeniyle süper gıda unvanını fazlasıyla hak etmektedir. Bu kadar güçlü antioksidan içeriği sadece cilt güzelliği ve yaşlanmasına göre değerlendirmek biraz haksızlık gibi gelebilir. Bu zengin içerikli süper gıdalar, insanoğlunu kanser hastalığına karşı koruyacak en büyük doğal silahımız olabilir.

Chia Tohumunu Nasıl Tüketilir?

Chia tohumu nasıl tüketilir konusu önemlidir. Her kim olursa olsun Avrupa Birliği ve ülkemizde yetişkinlerde tavsiye edilen günlük tüketim miktarı 15 grdır. Chia tohumları çocuklar için 24 aylıktan itibaren güvenle kullanılabilir. Hamilelikte chia tohumu kullanılmasında herhangi bir mahsur olmadığı için, güvenli bir süper gıda olarak kabul görmüştür. Zengin içeriği sayesinde bebek gelişimini destekler. Emziren anneler de chia tohumu kullanabilir.

Chia tohumu tüketirken dikkat edilmesi gerekenler

Yapılan bazı çalışmalarda, alfa lipolik asidin prostat kanseri riskini artırabileceği yönünde yayın yapılsa da daha sonra yapılan daha kapsamlı çalışmalarda önceki çalışmaların bağımsız olmadığını, bilimsel dayanaklar yerine önyargı ile yapıldığını ortaya koymuştur.

Chia tohumunun kabul edilebilir tek yan etkisi, yüksek miktarlarda kullanımlarda az su tüketilmesi durumunda kabızlık yapması olabilir.

Chia tohumu faydaları hakkında yazılan bu yazı hakkındaki görüşlerinizi yorum bölümüne bekliyoruz.


Chia Tohumunun Yan Etkileri Nelerdir?

Yukarıda anlatılan chia tohumu faydalarına ek olarak, aşırı tüketiminde yan etikeler ve tespit edilen bileşenlerinin sonuçları hakkında konuşmakta yarar var.

chia tohumu

Şişkinlik

Gaz problemlerine neden olabilir. Çok fazla tüketilmesi gaz problemerini beraberinde getirebileceğinden tüketim konusunda aşırıya kaçılmamalıdır.

Hamilelik problemleri

Hamile bayanların chia tüketmemesi araştırmacılarca önerilmektedir. Anne için zararlı yanları olmasa da bebek için hem gelebikte hem emzirme süreçlerinde chia tüketimi durdurulmalıdır.

Yüksek Trigliserit

Chia tohumlarının kullanımı yüksek oranda trigliserit problemini ortaya çıkarabilir. Trigliserit ile alakalı problemler yaşıyorsanız chia tohumunu aşırı tüketmemeye özen göstermelisiniz.

Prostat Kanseri Riski

Chia tohumununun kullanılması, araştırmalar göre prostat kanserine neden olabilmektedir. Sebebi yüksek oranda alfa-linolenik asitleri içermesidir.

Alerjik Reaksiyonlar

Kullanımı bazı hastalarda alerjik belirtilerin ve reaksiyonların belirmesine neden olabililmektedir. Hardal veya hardal tohumuna karşı alerjiniz varsa, büyük olasıkla chia tohumuna karşı da alerjiniz vardır. Bulantı, deri dükülmesi, kusma, nefes darlığı, ağız – boğaz şişmesi gibi reaksiyonlar ortaya çıkabilir. Şiddetli reaksiyonlar anaflaktik çarpmasına sebep olabilir. Hızlı tedavi edilmedi taktirde ölümle sonuçlanabilecek ağır durumlar ortaya çıkabilir.

Bağımlılık

Bu sevimli ve küçük tohumlar bazen baş belası olabilir ve tohuma bağımlı hale gelebilirsiniz. Bağımlı olduğunuz taktirde diğer saydığımız yan etkileri ortaya çıkabilir.

İlaçlar ile Etkileşime Girebilir

Chia tohumu vücuda alındıktan sonra eğer aynı zamanda ilaç kullanımı varsa, kullanılan ilaçlar ile etkileşim gösterebilir ve bu kimyasal etkileşim sonucunda istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Örnek olarak; kan basıncı, kanın incelmesi ve insülin direnci konularında ortaya çıkabilecek sonuçlar sıkıntılı geçer. Tansiyon, diyabet tedavisi görüyorsanız ve bu sağlık problemleri için ilaç kullanıyorsanız chia tohumu tüketimini durdurmalısınız.

Bu yazı öneri – tavsiye amacıyla yazılmıştır. Okuyucu yukarıdaki anlatılanları uygulayarak ya da referans alarak aksiyon göstermemelidir. Net bilgi ve tedavi için doktorunuza danışın.

Kaynak:

Bunu kaçırma!

goji berry

Goji Berry Faydaları Nelerdir?

Goji berry, süper meyveler içerisindeki en önemli süper gıdalardan birisidir. Goji berry süper meyvesinin sağlık üzerine …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir